Stare Oleszyce

sobota, 30 sierpień 2008 12:47
 
1. Położenie
 
Podstawowe informacje i położenie geograficzne : wieś w gminie Oleszyce w powiecie Lubaczów, województwo podkarpackie.

2. Historia


Oleszyce jako wieś wymieniane są od XV wieku, przy czym prawa miejskie uzyskały w 1576 r. Z tego okresu zachował się w znacznej mierze XVI-wieczny lokacyjny układ przestrzenny wraz z blokowym układem zabudowy, którego rdzeniem jest rynek staromiejski z ratuszem pośrodku. Pierwotnie Oleszyce nazywały się Hieronimów, na cześć fundatora Hieronima Sieniawskiego. Miasto należało do znanych rodzin szlacheckich i magnackich, m.in.: Sieniawskich, Ramszów, Czartoryskich, Potockich i Sapiehów. Zachowany jest również element kompozycji przestrzennej miasta lokacyjnego układ: Rynek - Zamek, rozdzielone rzeką Przerwą. Do dziś z zamku wybudowanego przez Sieniawskich w XVII w., zachowały się pozostałości bastionowego założenia obronnego i XIX-wiecznego parku krajobrazowego. Szybszy rozwój Oleszyc nastąpił po roku 1884 dzięki budowie linii kolejowej Jarosław - Krystynopol. Jednak już w 1901 roku, miasteczko zniszczył wielki pożar, który przyczynił się do jego upadku i w konsekwencji do utraty praw miejskich w 1915 roku. Do początku lat czterdziestych XX wieku na terenie gminy zamieszkiwała ludność trzech narodowości: polskiej, żydowskiej i ruskiej, o czym świadczą liczne cmentarze:

- w Oleszycach - cmentarze komunalny (katolicki), przycerkiewny, żydowski i wojenny
- w Starych Oleszycach, Starych Oleszycach Woli i Borchowie - grekokatolicki
- w Nowej Grobli i Futorach - wojenny
- w Suchej Woli - grekokatolicki i choleryczny

W czasie kampanii wrześniowej 15-16 września 1939 roku, w dniach w rejonie Oleszyc i Starego Dzikowa ciężkie walki z VIII Korpusem Niemieckim toczyła osłaniająca odwrót Armii „Kraków” 21 Dywizja Piechoty Górskiej. 16 września dywizja została częściowo rozbita, a jej dowódca generał Józef Kustroń poległ. Historyczne osoby związane z Oleszycami: Anna z Działyńskich - Potocka. Rejon dzisiejszych Oleszyc wraz z okolicą do końca X w. związany był z pograniczem polsko - ruskim. Historia tej ziemi do końca XVI w. związana była z dziejami księstwa przemyskiego a później z ziemią i województwem bełskim. Oleszyce od połowy XV w. były w posiadaniu rodziny Ramszów. W 1498 r. Oleszyce znalazły się w zasięgu najazdu Tatarów. Wieś uległa zniszczeniu, większość domów oraz drewniany kościół spłonęła. Do rozwoju Oleszyc przyczynili się: Stanisław, Jan, Helena, Piotr Ramszowie. Po bezpotomnej śmierci tego ostatniego majątek Ramszów przyznany został skarbowi królewskiemu. Przed 1564 rokiem w dzierżawie majątek ten przejął Mikołaj Malachowski, czy też Małachowski. Jak długo utrzymywał się w posiadaniu Oleszyce trudno ustalić. 30 sierpnia 1570 r. Oleszyce należały do Hieronima Sieniawskiego syna Mikołaja herbu „Leliwa”, wojewody ruskiego, od 1576 r. starosty halickiego i kołomyjskiego. W 1576 r. wydał on dokument podnoszący tę wieś do rangi miasta. Dokument lokacyjny wysłany przez H. Sieniawskiego został potwierdzony 26 lutego 1578 r. w Warszawie przez króla Stefana Batorego. By przyśpieszyć rozwój gospodarczy ustanowiono jarmarki 2 razy w roku na Zielone Świątki i św. Łucję, oraz targi tygodniowe w każdy piątek, także zwolniono mieszkańców na 12 lat od podatków szorowych i targowych. Miasto przybrało miejski charakter - rynek, ratusz, ulice otoczone wałami ziemnymi i drewnianymi umocnieniami. Mieszkańców cechowało duże zróżnicowanie pod względem narodościowym (ludność polska, ruska, żydowska). Zajęciem ludności było rolnictwo, rzemiosło, i częściowo handel. Z rzemieślników znani byli: kowale, bednarze, szewcy, kuśnierze. Na terenie Oleszyc w XVII i XVIII w. występowały także zakłady o przemysłowo - handlowym charakterze: młyny, browary, gorzelnie, karczmy. W 1725 r. Sieniawscy rozpoczęli budowę nowego pałacu. Prace przy budowie pałacu zostały na pewien czas przerwane z powodu śmierci Adama Mikołaja Sieniawskiego. Od 18 lutego 1726 r. Oleszyce przeszły na jego córkę Zofię, wówczas żonę Stanisława Denhaffa - hetmana polnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Zofia Denhoffowa w 1931 wyszła powtórnie za mąż za Augusta Aleksandra Czartoryskiego wojewodę ruskiego. W 1744 r. August Czartoryski otrzymał od króla Augusta III Sasa przywilej zezwalający na wprowadzenie targów w czwartek i niedzielę. Z rejestru ludzi z 1799r. wynika, że w Oleszycach było 340 domów- w tym 28 murowanych, zamieszkałych przez 1745 mieszkańców- w tym 1197 chrześcijan i 547 żydów. W latach 1703 - 1714 Oleszyce dotknięte zostały przez nieurodzaje, grabieże, susze, morowe powietrze, zarazy na bydło i ludzi. Prawdziwą tragedią dla miasta były pożary w 1710 i 1719 r. oraz 12 kwietnia 1726 r. W wyniku I rozbioru Polski Oleszyce weszły w skład monarchii austriackiej. Pod względem administracyjnym należały do cyrkułu żółkiewskiego, a od 1867 r. do starostwa powiatowego w Cieszanowie. W I połowie XIX w. miasto z rąk Czartoryskich przeszło w posiadanie Zamojskich. W 1837 r. ordynatowa Zamojska podzieliła klucz oleszycki na 3 części: Cewków z przyległościami otrzymał gen. Władysław Zamojski, Stare Sioło - Jadwiga z Zamojskich Leonowa Sapieżyna, Oleszyce - Celestyna z Zamojskich Tytusowa Działyńska. Po niej majętność oleszycką odziedziczyła jej córka Anna Potocka. W latach 70-tych XIX w. Potoccy sprzedali Oleszyce w obce ręce. Odkupiła je Elżbieta z Potulickich Władysława Sapieżyna żona księcia Leona Sapiehy. w ten sposób Oleszyce i Stare Sioło znalazły się w posiadaniu rodu Sapiehów aż do 1939 r. W II połowie XIX w. Oleszyce liczyły 2286 mieszkańców. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 Oleszyce weszły w skład powiatu lubaczowskiego. 8 września 1939 r. 18 bombowców dokonało nalotu miasta a 12 września 1939r. Niemcy bez walki zajęli Oleszyce. W dniach 15-17 września doszło do bitwy pod Oleszycami między oddziałami hitlerowskimi a 21 Dywizją Piechoty Górskiej dowodzonej przez gen. Józefa Kustronia. 17 września poległ w walce ten bohaterski dowódca. Oleszyce znalazły się pod okupacją niemiecką. 21 czerwca 1941 r. wojska niemieckie wkroczyły ponownie do Oleszyc. W tym to czasie spalony został pałac księcia Józefa Sapiehy. Po wkroczeniu 22 lipca 1944 r. wojsk niemieckich samoloty hitlerowskie zbombardowały miasto, spłonęło 38 domów, byli zabici i ranni. Oleszyce zostały wyzwolone 23-24 lipca 1944 r. Rozpoczął się okres rozwoju Oleszyc w Polsce Ludowej.

3. Godne polecenia - zabytki, imprezy, atrakcje

Stare Oleszyce Stare Oleszyce Stare Oleszyce

- Cerkiew greckokatolicka pw. Opieki NMP (od 1979 r. kościół rzym.-kat. pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa) wzniesiona została w 1787 r. Przebudowana w latach 1876-1877 i w latach 20. XX w. Po 1947 r. przejęta na Skarb Państwa. W 1971 r. odzyskała funkcje sakralne. W latach 1978-81 remontowana i przebudowana. Obok cerkwi drewniana dzwonnica wzniesiona zapewne w k. XVIII w. Świątynia, mimo zasadniczej przebudowy, zachowała elementy tradycyjnej drewnianej architektury cerkiewnej – plan trójdzielny i dominującą w bryle nawę, przekrytą kopułą zrębową. (Oleszyce Stare - Wola)

- Dzwonnica cerkiewna (obok cerkwi), drewniana, XVIII w. (Oleszyce Stare - Wola)

- Dawny klasztor, murowany, 1855 r. (Oleszyce Stare - Wola)

- Dom nr 4, drewniany, 1934 r. (Oleszyce Stare - Wola)

- Dom nr 76, drewniany, 1935 r. (Oleszyce Stare - Wola)

- Cerkiew greckokatolicka pw. Opieki NMP, murowana, XIX/XX w. (Oleszyce Stare)

- Dzwonnica cerkiewna (obok cerkwi), murowana, XIX/XX w. (Oleszyce Stare)


4. Stare Oleszyce w internecie

-
www.oleszyce.org
- www.zamosc.opoka.org.pl/mapa/cieszan/6.htm

5. Galeria zdjęć ze Starych Oleszyc

-
Stare Oleszyce - galeria zdjęć

6. Położenie Starych Oleszyc



7. Źródła opisów i wykorzystane materiały

Zdjęcia wykorzystane w opisie miejscowości są własnością naszego serwisu, informacje odnośnie ich ewentualnego wykorzystania znajdą Państwo - tutaj.
Dział : Miejscowości

Reklama

Pogoda w Zamościu

Zamość

Google Translate

Bulgarian Croatian Czech English French German Hebrew Hungarian Italian Japanese Lithuanian Portuguese Romanian Russian Slovak Spanish Swedish Ukrainian

Strefa usług

DMC Firewall is developed by Dean Marshall Consultancy Ltd