Stare Oleszyce

sobota, 30 sierpień 2008 12:47
 
1. Położenie
 
Podstawowe informacje i położenie geograficzne : wieś w gminie Oleszyce w powiecie Lubaczów, województwo podkarpackie.

2. Historia


Oleszyce jako wieś wymieniane są od XV wieku, przy czym prawa miejskie uzyskały w 1576 r. Z tego okresu zachował się w znacznej mierze XVI-wieczny lokacyjny układ przestrzenny wraz z blokowym układem zabudowy, którego rdzeniem jest rynek staromiejski z ratuszem pośrodku. Pierwotnie Oleszyce nazywały się Hieronimów, na cześć fundatora Hieronima Sieniawskiego. Miasto należało do znanych rodzin szlacheckich i magnackich, m.in.: Sieniawskich, Ramszów, Czartoryskich, Potockich i Sapiehów. Zachowany jest również element kompozycji przestrzennej miasta lokacyjnego układ: Rynek - Zamek, rozdzielone rzeką Przerwą. Do dziś z zamku wybudowanego przez Sieniawskich w XVII w., zachowały się pozostałości bastionowego założenia obronnego i XIX-wiecznego parku krajobrazowego. Szybszy rozwój Oleszyc nastąpił po roku 1884 dzięki budowie linii kolejowej Jarosław - Krystynopol. Jednak już w 1901 roku, miasteczko zniszczył wielki pożar, który przyczynił się do jego upadku i w konsekwencji do utraty praw miejskich w 1915 roku. Do początku lat czterdziestych XX wieku na terenie gminy zamieszkiwała ludność trzech narodowości: polskiej, żydowskiej i ruskiej, o czym świadczą liczne cmentarze:

- w Oleszycach - cmentarze komunalny (katolicki), przycerkiewny, żydowski i wojenny
- w Starych Oleszycach, Starych Oleszycach Woli i Borchowie - grekokatolicki
- w Nowej Grobli i Futorach - wojenny
- w Suchej Woli - grekokatolicki i choleryczny

W czasie kampanii wrześniowej 15-16 września 1939 roku, w dniach w rejonie Oleszyc i Starego Dzikowa ciężkie walki z VIII Korpusem Niemieckim toczyła osłaniająca odwrót Armii „Kraków” 21 Dywizja Piechoty Górskiej. 16 września dywizja została częściowo rozbita, a jej dowódca generał Józef Kustroń poległ. Historyczne osoby związane z Oleszycami: Anna z Działyńskich - Potocka. Rejon dzisiejszych Oleszyc wraz z okolicą do końca X w. związany był z pograniczem polsko - ruskim. Historia tej ziemi do końca XVI w. związana była z dziejami księstwa przemyskiego a później z ziemią i województwem bełskim. Oleszyce od połowy XV w. były w posiadaniu rodziny Ramszów. W 1498 r. Oleszyce znalazły się w zasięgu najazdu Tatarów. Wieś uległa zniszczeniu, większość domów oraz drewniany kościół spłonęła. Do rozwoju Oleszyc przyczynili się: Stanisław, Jan, Helena, Piotr Ramszowie. Po bezpotomnej śmierci tego ostatniego majątek Ramszów przyznany został skarbowi królewskiemu. Przed 1564 rokiem w dzierżawie majątek ten przejął Mikołaj Malachowski, czy też Małachowski. Jak długo utrzymywał się w posiadaniu Oleszyce trudno ustalić. 30 sierpnia 1570 r. Oleszyce należały do Hieronima Sieniawskiego syna Mikołaja herbu „Leliwa”, wojewody ruskiego, od 1576 r. starosty halickiego i kołomyjskiego. W 1576 r. wydał on dokument podnoszący tę wieś do rangi miasta. Dokument lokacyjny wysłany przez H. Sieniawskiego został potwierdzony 26 lutego 1578 r. w Warszawie przez króla Stefana Batorego. By przyśpieszyć rozwój gospodarczy ustanowiono jarmarki 2 razy w roku na Zielone Świątki i św. Łucję, oraz targi tygodniowe w każdy piątek, także zwolniono mieszkańców na 12 lat od podatków szorowych i targowych. Miasto przybrało miejski charakter - rynek, ratusz, ulice otoczone wałami ziemnymi i drewnianymi umocnieniami. Mieszkańców cechowało duże zróżnicowanie pod względem narodościowym (ludność polska, ruska, żydowska). Zajęciem ludności było rolnictwo, rzemiosło, i częściowo handel. Z rzemieślników znani byli: kowale, bednarze, szewcy, kuśnierze. Na terenie Oleszyc w XVII i XVIII w. występowały także zakłady o przemysłowo - handlowym charakterze: młyny, browary, gorzelnie, karczmy. W 1725 r. Sieniawscy rozpoczęli budowę nowego pałacu. Prace przy budowie pałacu zostały na pewien czas przerwane z powodu śmierci Adama Mikołaja Sieniawskiego. Od 18 lutego 1726 r. Oleszyce przeszły na jego córkę Zofię, wówczas żonę Stanisława Denhaffa - hetmana polnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Zofia Denhoffowa w 1931 wyszła powtórnie za mąż za Augusta Aleksandra Czartoryskiego wojewodę ruskiego. W 1744 r. August Czartoryski otrzymał od króla Augusta III Sasa przywilej zezwalający na wprowadzenie targów w czwartek i niedzielę. Z rejestru ludzi z 1799r. wynika, że w Oleszycach było 340 domów- w tym 28 murowanych, zamieszkałych przez 1745 mieszkańców- w tym 1197 chrześcijan i 547 żydów. W latach 1703 - 1714 Oleszyce dotknięte zostały przez nieurodzaje, grabieże, susze, morowe powietrze, zarazy na bydło i ludzi. Prawdziwą tragedią dla miasta były pożary w 1710 i 1719 r. oraz 12 kwietnia 1726 r. W wyniku I rozbioru Polski Oleszyce weszły w skład monarchii austriackiej. Pod względem administracyjnym należały do cyrkułu żółkiewskiego, a od 1867 r. do starostwa powiatowego w Cieszanowie. W I połowie XIX w. miasto z rąk Czartoryskich przeszło w posiadanie Zamojskich. W 1837 r. ordynatowa Zamojska podzieliła klucz oleszycki na 3 części: Cewków z przyległościami otrzymał gen. Władysław Zamojski, Stare Sioło - Jadwiga z Zamojskich Leonowa Sapieżyna, Oleszyce - Celestyna z Zamojskich Tytusowa Działyńska. Po niej majętność oleszycką odziedziczyła jej córka Anna Potocka. W latach 70-tych XIX w. Potoccy sprzedali Oleszyce w obce ręce. Odkupiła je Elżbieta z Potulickich Władysława Sapieżyna żona księcia Leona Sapiehy. w ten sposób Oleszyce i Stare Sioło znalazły się w posiadaniu rodu Sapiehów aż do 1939 r. W II połowie XIX w. Oleszyce liczyły 2286 mieszkańców. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 Oleszyce weszły w skład powiatu lubaczowskiego. 8 września 1939 r. 18 bombowców dokonało nalotu miasta a 12 września 1939r. Niemcy bez walki zajęli Oleszyce. W dniach 15-17 września doszło do bitwy pod Oleszycami między oddziałami hitlerowskimi a 21 Dywizją Piechoty Górskiej dowodzonej przez gen. Józefa Kustronia. 17 września poległ w walce ten bohaterski dowódca. Oleszyce znalazły się pod okupacją niemiecką. 21 czerwca 1941 r. wojska niemieckie wkroczyły ponownie do Oleszyc. W tym to czasie spalony został pałac księcia Józefa Sapiehy. Po wkroczeniu 22 lipca 1944 r. wojsk niemieckich samoloty hitlerowskie zbombardowały miasto, spłonęło 38 domów, byli zabici i ranni. Oleszyce zostały wyzwolone 23-24 lipca 1944 r. Rozpoczął się okres rozwoju Oleszyc w Polsce Ludowej.

3. Godne polecenia - zabytki, imprezy, atrakcje

Stare Oleszyce Stare Oleszyce Stare Oleszyce

- Cerkiew greckokatolicka pw. Opieki NMP (od 1979 r. kościół rzym.-kat. pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa) wzniesiona została w 1787 r. Przebudowana w latach 1876-1877 i w latach 20. XX w. Po 1947 r. przejęta na Skarb Państwa. W 1971 r. odzyskała funkcje sakralne. W latach 1978-81 remontowana i przebudowana. Obok cerkwi drewniana dzwonnica wzniesiona zapewne w k. XVIII w. Świątynia, mimo zasadniczej przebudowy, zachowała elementy tradycyjnej drewnianej architektury cerkiewnej – plan trójdzielny i dominującą w bryle nawę, przekrytą kopułą zrębową. (Oleszyce Stare - Wola)

- Dzwonnica cerkiewna (obok cerkwi), drewniana, XVIII w. (Oleszyce Stare - Wola)

- Dawny klasztor, murowany, 1855 r. (Oleszyce Stare - Wola)

- Dom nr 4, drewniany, 1934 r. (Oleszyce Stare - Wola)

- Dom nr 76, drewniany, 1935 r. (Oleszyce Stare - Wola)

- Cerkiew greckokatolicka pw. Opieki NMP, murowana, XIX/XX w. (Oleszyce Stare)

- Dzwonnica cerkiewna (obok cerkwi), murowana, XIX/XX w. (Oleszyce Stare)


4. Stare Oleszyce w internecie

-
www.oleszyce.org
- www.zamosc.opoka.org.pl/mapa/cieszan/6.htm

5. Galeria zdjęć ze Starych Oleszyc

-
Stare Oleszyce - galeria zdjęć

6. Położenie Starych Oleszyc



7. Źródła opisów i wykorzystane materiały

Zdjęcia wykorzystane w opisie miejscowości są własnością naszego serwisu, informacje odnośnie ich ewentualnego wykorzystania znajdą Państwo - tutaj.
Dział : Miejscowości

Reklama

Pogoda w Zamościu

Przewaga chmur

1°C

Zamość

Przewaga chmur

Wilgotność: 58%

Wiatr: 11.27 km/h

Google Translate

Bulgarian Croatian Czech English French German Hebrew Hungarian Italian Japanese Lithuanian Portuguese Romanian Russian Slovak Spanish Swedish Ukrainian

Strefa usług

DMC Firewall is a Joomla Security extension!