Nielisz

Dział : Miejscowości Dodane przez -   30 sierpień 2008 wielkość czcionki Zmniejsz czcionkę Powiększ czcionkę
 
1. Położenie
 
Podstawowe informacje i położenie geograficzne : wieś, siedziba gminy położona nad rzeką Wieprz w powiecie Zamość, województwo lubelskie.

2. Historia

Dzieje tych terenów sięgają już czasów prehistorycznych. Świadczą o tym przeprowadzone badania archeologiczne, które wykazały istnienie pierwszych kultur już około 3500 lat p.n.e., była to kultura pucharów lejkowatych, a ich stanowiska odkryto w Kolonii Staw Noakowski i w Stawie Noakowskim. We wczesnym średniowieczu (X-XIII w.) istniały tu liczne osady, m.in. w Nieliszu, Stawie Noakowskim i Nawozie. Gdy Mieszko I utworzył początki państwa polskiego, tereny gminy weszły w skład Grodów Czerwieńskich, które w 981 roku Włodzimierz Wielki książę kijowski przyłączył do swego państwa. Do Polski powróciły w 1018 roku po wyprawie Bolesława Chrobrego na Kijów. Losy tych ziem ściśle związane są z historią Polski, tylko w czasach zawieruchy wojennej traciły swą przynależność do macierzy. Dopiero za czasów króla Władysława Jagiełły Grody Czerwieńskie na stałe należały do Polski. Pierwsze wzmianki o gminie pochodzą właśnie z tych czasów, kiedy to Władysław Jagiełło (1388 r.) podarował Dymitrowi z Goraja włoć szczebrzeską, w skład której wchodził m.in. Złojec i Gruszka. O Nieliszu więcej możemy dowiedzieć się ze źródeł pochodzących z roku 1564, kiedy to odbyła się pierwsza lustracja. Właścicielami części ziem nieliskich w tym czasie byli Anna I Tomasz Nieliscy, Stanisław Rudnicki, Mikołaj Romanowski i Stanisław Dobrzycki. W 1593 r. wieś została włączona do dóbr Ordynacji Zamojskiej. Według rejestru poborowego z 1578 roku wieś liczyła 6,5 łana (109,2 ha) gruntów uprawnych, zaś rejestr z 1589 roku wykazywał istnienie stawu. W pierwszej połowie XVII wieku, dziedzicem Nielisza zostaje Maciej Gąsiorowski. On też w roku 1641 zbudował w Nieliszu kaplicę filialną parafii wieląckiej oraz przy niej domek dla wikariusza. Po nim dobra te posiadł Ignacy Żaboklicki, następnym posiadaczem został Jan Chryzostom Zelski, komendant twierdzy zamojskiej. Ponieważ kaplica w połowie XVIII wieku była w ruinie, biskup chełmski J.E. Szembek pozwolił ją rozebrać, w jej miejsce J.Ch. Zelski w roku 1748 zbudował kościół drewniany pod wezwaniem św. Wojciecha. Kościół w obecnym kształcie został zbudowany w 1859 roku. W roku 1973 kościół został rozbudowany przez przedłużenie nawy o jedno przęsło i dobudowanie przedsionka. Władze carskie w 1864 roku wprowadziły samorząd gminny i w tym okresie powstała gmina Nielisz. W 1903 roku sekretarz gminy Antoni Urbański i ksiądz Wojciech Telatycki założyli Wiejską Straż Ogniową. W roku 1905 wybudowano budynek urzędu gminy, typowy dla polskich dworków z facjatką. W tym samym roku w gminie Nielisz istniały dwie szkoły początkowe. Jedna z nich w samym Nieliszu. W 1906 roku szkoła ta liczyła 96 uczniów. Budynek szkoły był drewniany z jedną izbą lekcyjną. W roku 1915 w wyniku działań wojennych pierwszej wojny światowej budynek spłonął, odbudowano go w 1917 roku. Po wojnie w 1948 roku wybudowano drewnianą większą szkołę. Nowy budynek szkolny w Nieliszu oddano do użytku w roku 2001. Z okresu I wojny światowej pozostały dwa cmentarze wojsk austriackich i rosyjskich w miejscowości Nawóz i Krzak. Wojna i okupacja nie ominęły tych terenów. Już 15 listopada 1939 roku Niemcy dokonali pierwszej egzekucji w Nieliszu i Wólce Nieliskiej za posiadanie broni. Nielisz jako jedna z niewielu miejscowości powiatu zamojskiego nie była wysiedlona, lecz psychoza wysiedleń była tu wielka. Ludność Nielisza w grudniu 1942 roku na wieść o wysiedleniach uciekła ze wsi, dopiero po ustaniu akcji powróciła. 7 grudnia 1942 roku w pobliskiej wsi Kitów odbyła się pacyfikacja ludności. Zginęło tam 165 osób, w tym kilku mieszkańców Nielisza. 04 stycznia 1943 roku niemiecki oddział karny rozstrzelał 60 osób: 22 osoby z Nielisza, 7 z Krzaka, 4 z Wólki Nieliskiej i 17 ze Stawu Noakowskiego.W nocy z 27 na 28 maja 1943 roku oddział "Wilgi" zniszczył akta kontyngentowe w Urzędzie Gminy w Nieliszu. W czasie wojny na terenie gminy działały oddziały BCh oraz AK. W roku 1944 w chwili scalenia oddziałów BCh i AK liczba ich członków wynosiła 324 osoby w Oddziałach Taktycznych, 15 w Straży Samorządowej i 140 w Ludowej Straży Bezpieczeństwa. Jedną z akcji przeprowadzonych w Nieliszu przez BCh był napad na posterunek policji latem 1942 roku, podczas którego rozbrojono żandarmów i granatowych policjantów. Inną akcją BCh w okolicy było spalenie domów wysiedleńców we wsi Nawóz. W odwecie Niemcy przeprowadzili pacyfikację Kitowa. W czterdziestą rocznicę zakończenia II wojny światowej społeczeństwo Nielisza ufundowało tablicę pamiątkową oraz pomnik ku czci zamordowanych w latach 1939 - 44. Pomnik ten wzniesiony został obok kościoła, a tablica pamiątkowa znajduje się na budynku Urzędu Gminy. Przemiany społeczne, gospodarcze i kulturowe, które zachodzą obecnie w gminie, stwarzają możliwość dla wsi o zupełnie nowym obliczu. We wsiach naszej gminy większość budynków to domy nowoczesne z wygodami i telefonami. Na uwagę zasługuje też fakt, iż z ziemi tej wyszli ludzie zasłużeni dla ojczyzny oraz artyści. Jedną z tych osób był zmarły w 1999 roku Jan Król, który sławił piękno tej ziemi w swych wierszach.

3. Godne polecenia - zabytki, imprezy, atrakcje

Nielisz Nielisz Nielisz


- Atrakcją turystyczną gminy jest 950 hektarowy zbiornik wodny " Nielisz ". Pod względem wielkości największy po wschodniej stronie Polski. Zlokalizowany w dorzeczu rzeki Wieprz i Por, otoczony pasem lasów iglastych rosnących na łagodnych zboczach okalających zbiornik, tworzą piękny krajobraz oraz miejsce wypoczynku. Zalew w Nieliszu nazywany " rajem " dla wędkarzy przyciąga amatorów tego sportu z całej Lubelszczyzny. Tworzone są warunki do rozwoju rekreacji i sportów wodnych. Obecnie z takich form wypoczynku korzysta dużo osób, zwłaszcza w wolne weekendy. Gmina Nielisz wraz ze zbiornikiem stanowi jeden z najatrakcyjniejszych elementów szlaku turystycznego Roztoczańskiego Parku Narodowego i Szczebrzeszyńskiego Parku Krajobrazowego.

4. Nielisz w internecie

-
www.nielisz.pl

5. Galeria zdjęć z Nielisza


6. Położenie Nielisza



7. Źródła opisów i wykorzystane materiały

Zdjęcia wykorzystane w opisie miejscowości są własnością naszego serwisu, informacje odnośnie ich ewentualnego wykorzystania znajdą Państwo - tutaj.

 
Czytany 7687 razy
Więcej w tej kategorii : « Narol Nowe Brusno »

Reklama

Pogoda w Zamościu

Zamość

Google Translate

Bulgarian Croatian Czech English French German Hebrew Hungarian Italian Japanese Lithuanian Portuguese Romanian Russian Slovak Spanish Swedish Ukrainian

Strefa usług

Our website is protected by DMC Firewall!