Nielisz

Dział : Miejscowości Dodane przez -   30 sierpień 2008 wielkość czcionki Zmniejsz czcionkę Powiększ czcionkę
 
1. Położenie
 
Podstawowe informacje i położenie geograficzne : wieś, siedziba gminy położona nad rzeką Wieprz w powiecie Zamość, województwo lubelskie.

2. Historia

Dzieje tych terenów sięgają już czasów prehistorycznych. Świadczą o tym przeprowadzone badania archeologiczne, które wykazały istnienie pierwszych kultur już około 3500 lat p.n.e., była to kultura pucharów lejkowatych, a ich stanowiska odkryto w Kolonii Staw Noakowski i w Stawie Noakowskim. We wczesnym średniowieczu (X-XIII w.) istniały tu liczne osady, m.in. w Nieliszu, Stawie Noakowskim i Nawozie. Gdy Mieszko I utworzył początki państwa polskiego, tereny gminy weszły w skład Grodów Czerwieńskich, które w 981 roku Włodzimierz Wielki książę kijowski przyłączył do swego państwa. Do Polski powróciły w 1018 roku po wyprawie Bolesława Chrobrego na Kijów. Losy tych ziem ściśle związane są z historią Polski, tylko w czasach zawieruchy wojennej traciły swą przynależność do macierzy. Dopiero za czasów króla Władysława Jagiełły Grody Czerwieńskie na stałe należały do Polski. Pierwsze wzmianki o gminie pochodzą właśnie z tych czasów, kiedy to Władysław Jagiełło (1388 r.) podarował Dymitrowi z Goraja włoć szczebrzeską, w skład której wchodził m.in. Złojec i Gruszka. O Nieliszu więcej możemy dowiedzieć się ze źródeł pochodzących z roku 1564, kiedy to odbyła się pierwsza lustracja. Właścicielami części ziem nieliskich w tym czasie byli Anna I Tomasz Nieliscy, Stanisław Rudnicki, Mikołaj Romanowski i Stanisław Dobrzycki. W 1593 r. wieś została włączona do dóbr Ordynacji Zamojskiej. Według rejestru poborowego z 1578 roku wieś liczyła 6,5 łana (109,2 ha) gruntów uprawnych, zaś rejestr z 1589 roku wykazywał istnienie stawu. W pierwszej połowie XVII wieku, dziedzicem Nielisza zostaje Maciej Gąsiorowski. On też w roku 1641 zbudował w Nieliszu kaplicę filialną parafii wieląckiej oraz przy niej domek dla wikariusza. Po nim dobra te posiadł Ignacy Żaboklicki, następnym posiadaczem został Jan Chryzostom Zelski, komendant twierdzy zamojskiej. Ponieważ kaplica w połowie XVIII wieku była w ruinie, biskup chełmski J.E. Szembek pozwolił ją rozebrać, w jej miejsce J.Ch. Zelski w roku 1748 zbudował kościół drewniany pod wezwaniem św. Wojciecha. Kościół w obecnym kształcie został zbudowany w 1859 roku. W roku 1973 kościół został rozbudowany przez przedłużenie nawy o jedno przęsło i dobudowanie przedsionka. Władze carskie w 1864 roku wprowadziły samorząd gminny i w tym okresie powstała gmina Nielisz. W 1903 roku sekretarz gminy Antoni Urbański i ksiądz Wojciech Telatycki założyli Wiejską Straż Ogniową. W roku 1905 wybudowano budynek urzędu gminy, typowy dla polskich dworków z facjatką. W tym samym roku w gminie Nielisz istniały dwie szkoły początkowe. Jedna z nich w samym Nieliszu. W 1906 roku szkoła ta liczyła 96 uczniów. Budynek szkoły był drewniany z jedną izbą lekcyjną. W roku 1915 w wyniku działań wojennych pierwszej wojny światowej budynek spłonął, odbudowano go w 1917 roku. Po wojnie w 1948 roku wybudowano drewnianą większą szkołę. Nowy budynek szkolny w Nieliszu oddano do użytku w roku 2001. Z okresu I wojny światowej pozostały dwa cmentarze wojsk austriackich i rosyjskich w miejscowości Nawóz i Krzak. Wojna i okupacja nie ominęły tych terenów. Już 15 listopada 1939 roku Niemcy dokonali pierwszej egzekucji w Nieliszu i Wólce Nieliskiej za posiadanie broni. Nielisz jako jedna z niewielu miejscowości powiatu zamojskiego nie była wysiedlona, lecz psychoza wysiedleń była tu wielka. Ludność Nielisza w grudniu 1942 roku na wieść o wysiedleniach uciekła ze wsi, dopiero po ustaniu akcji powróciła. 7 grudnia 1942 roku w pobliskiej wsi Kitów odbyła się pacyfikacja ludności. Zginęło tam 165 osób, w tym kilku mieszkańców Nielisza. 04 stycznia 1943 roku niemiecki oddział karny rozstrzelał 60 osób: 22 osoby z Nielisza, 7 z Krzaka, 4 z Wólki Nieliskiej i 17 ze Stawu Noakowskiego.W nocy z 27 na 28 maja 1943 roku oddział "Wilgi" zniszczył akta kontyngentowe w Urzędzie Gminy w Nieliszu. W czasie wojny na terenie gminy działały oddziały BCh oraz AK. W roku 1944 w chwili scalenia oddziałów BCh i AK liczba ich członków wynosiła 324 osoby w Oddziałach Taktycznych, 15 w Straży Samorządowej i 140 w Ludowej Straży Bezpieczeństwa. Jedną z akcji przeprowadzonych w Nieliszu przez BCh był napad na posterunek policji latem 1942 roku, podczas którego rozbrojono żandarmów i granatowych policjantów. Inną akcją BCh w okolicy było spalenie domów wysiedleńców we wsi Nawóz. W odwecie Niemcy przeprowadzili pacyfikację Kitowa. W czterdziestą rocznicę zakończenia II wojny światowej społeczeństwo Nielisza ufundowało tablicę pamiątkową oraz pomnik ku czci zamordowanych w latach 1939 - 44. Pomnik ten wzniesiony został obok kościoła, a tablica pamiątkowa znajduje się na budynku Urzędu Gminy. Przemiany społeczne, gospodarcze i kulturowe, które zachodzą obecnie w gminie, stwarzają możliwość dla wsi o zupełnie nowym obliczu. We wsiach naszej gminy większość budynków to domy nowoczesne z wygodami i telefonami. Na uwagę zasługuje też fakt, iż z ziemi tej wyszli ludzie zasłużeni dla ojczyzny oraz artyści. Jedną z tych osób był zmarły w 1999 roku Jan Król, który sławił piękno tej ziemi w swych wierszach.

3. Godne polecenia - zabytki, imprezy, atrakcje

Nielisz Nielisz Nielisz


- Atrakcją turystyczną gminy jest 950 hektarowy zbiornik wodny " Nielisz ". Pod względem wielkości największy po wschodniej stronie Polski. Zlokalizowany w dorzeczu rzeki Wieprz i Por, otoczony pasem lasów iglastych rosnących na łagodnych zboczach okalających zbiornik, tworzą piękny krajobraz oraz miejsce wypoczynku. Zalew w Nieliszu nazywany " rajem " dla wędkarzy przyciąga amatorów tego sportu z całej Lubelszczyzny. Tworzone są warunki do rozwoju rekreacji i sportów wodnych. Obecnie z takich form wypoczynku korzysta dużo osób, zwłaszcza w wolne weekendy. Gmina Nielisz wraz ze zbiornikiem stanowi jeden z najatrakcyjniejszych elementów szlaku turystycznego Roztoczańskiego Parku Narodowego i Szczebrzeszyńskiego Parku Krajobrazowego.

4. Nielisz w internecie

-
www.nielisz.pl

5. Galeria zdjęć z Nielisza


6. Położenie Nielisza



7. Źródła opisów i wykorzystane materiały

Zdjęcia wykorzystane w opisie miejscowości są własnością naszego serwisu, informacje odnośnie ich ewentualnego wykorzystania znajdą Państwo - tutaj.

 
Czytany 7883 razy
Więcej w tej kategorii : « Narol Nowe Brusno »

Reklama

Pogoda w Zamościu

Przewaga chmur

1°C

Zamość

Przewaga chmur

Wilgotność: 58%

Wiatr: 11.27 km/h

Google Translate

Bulgarian Croatian Czech English French German Hebrew Hungarian Italian Japanese Lithuanian Portuguese Romanian Russian Slovak Spanish Swedish Ukrainian

Strefa usług

DMC Firewall is a Joomla Security extension!