Zamość

Dział : Miejscowości Dodane przez -   30 sierpień 2008 wielkość czcionki Zmniejsz czcionkę Powiększ czcionkę
 
1. Położenie
 
Podstawowe informacje i położenie geograficzne : miasto powiatowe, siedziba gminy, województwo lubelskie.
 
2. Historia
 
Herb ZamościaZamość został założony i prawa miejskie uzyskał w 1580 roku na mocy przywileju lokacyjnego wystawionego przez kanclerza i hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego.Koniec XVII i początek XVIII wieku charakteryzował się szybkim rozwojem miasta i osiedlaniem się ludności nie tylko polskiej ale również Ormian, Żydów, Greków czy Ukraińców. Pociągało to za sobą rozbudowę miasta ze szczególnym uwzględnieniem świątyń różnych wyznań (katolicyzm,judaizm, prawosławie, kościół ormiański). Pomyślny trend wzrostowy został jednak zahamowany przez okres niepokojów wewnętrznych i zewnętrznych nękających Rzeczpospolitą w XVII wieku. Oblegany przez wojska Bohdana Chmielnickiego w 1648 roku, który odstąpił po przyjęciu okupu. Niezdobyty przez wojska szwedzkie w czasie potopu w 1656 roku.Zajęty przez wojska szwedzkie (1704) i saskie (1715 - 1716) podczas wielkiej wojny północnej. Był siedzibą Akademii Zamojskiej, na której wykładał m.in. Stanisław Staszic. Kres jej istnieniu w roku 1784 położyli Austriacy, którzy zajęli miasto w wyniku I rozbioru (1772).W 1809 roku w wyniku kampanii księcia Józefa Poniatowskiego przyłączony do Księstwa Warszawskiego. Po kongresie wiedeńskim włączony do Królestwa Polskiego. W 1821 roku odkupiony przez rząd rosyjski i rozbudowany w celu stworzenia twierdzy, która w trakcie powstania listopadowego odegrała dużą rolę i skapitulowała jako ostatni polski punkt oporu. W wyniku bolesnej porażki Rosjan w wojnie krymskiej (1856) i ukazania nieprzydatności punktów oporu podobnych (Sewastopol) do twierdzy zamojskiej - twierdza została skasowana (1866).W grudniu 1918 roku Zamość był miejscem komunistycznej rewolty, która w czasach PRL-u była nazywana powstaniem zamojskim. Zostało ono stłumione przez przybyłe z Lublina oddziały wojskowe pod dowództwem majora Lisa-Kuli. W 1920 roku pod pobliskim Komarowem oraz na przedmieściach Zamościa rozegrała się bitwa, które wraz z bitwą warszawską pozwoliły odeprzeć bolszewików. Dowódcą obrony był major Mikołaj Bołtuć, późniejszy generał i dowódca Grupy Operacyjnej "Wschód" w czasie kampanii wrześniowej. W 1939 roku Zamojszczyzna była miejscem zaciekłych walk z hitlerowcami, które zakończyły się dzień przed kapitulacją Warszawy. Po zakończeniu wojny obronnej 1939 roku Zamojszczyzna została podzielona pomiędzy Niemcy (większość regionu) a Związek Radziecki (południowo-wschodnia część). W południowo-wschodniej części regionu pozostały resztki umocnień zwanych linią Mołotowa.W czasie okupacji hitlerowskiej na terenie Zamojszczyzny miała miejsce masowa akcja eksterminacyjna prowadzona przez hitlerowców, którzy dążyli do stworzenia tu siatki niemieckiego osadnictwa - jako przyczółka do germanizacji Wschodu. Zamość nosił nazwę Himmlerstatd, a na zamojskiej Rotundzie powstał obóz zagłady, w którym zginęło ponad 8 tysięcy ludzi. Znajdował się tu także obóz jeńców radzieckich, obóz tymczasowy dla wysiedlonych mieszkańców Zamojszczyzny (Dzieci Zamojszczyzny) oraz getto. W wyniku wojny i okupacji Zamość stracił ponad 50% mieszkańców, ale samo miasto nie zostało zburzone. W latach 1975-1998 Zamość był stolicą województwa zamojskiego. Po zmianie podziału administracyjnego kraju został siedzibą powiatów grodzkiego i ziemskiego w województwie lubelskim.

Biografia Jana Zamoyskiego - czytaj więcej ...

Biografia głównego architekta miasta - Bernardo Morando - czytaj więcej ...

Historia Ordynacji Zamojskiej - czytaj więcej ...

Znane osobistości pochodzące z Zamościa

- Róża Luksemburg
- Icchak Perec
- Marek Grechuta
- Joanna Racewicz
- Wojciech Nomejko


Miasta partnerskie

Bardejov (Słowacja), Loughborough (Wielka Brytania), Schwabisch Hall (Niemcy), Sumy (Ukraina), Żółkiew (Ukraina)

 
3. Godne polecenia - zabytki, imprezy, atrakcje

Zamość Zamość Zamość
 
Wybitne walory turystyczne Zamościa to : zachowany od czasu powstania układ urbanistyczny, regularny rynek o wymiarach 100 x 100metrów z ratuszem i tzw. Kamienicami Ormiańskimi (w mieście osiedliła się liczna wspólnota ormiańska) oraz fragmenty umocnień obronnych wraz pochodzącymi z okresu zaboru rosyjskiego nadszańcami. Pierwszy "Pan na Zamościu" Jan Zamoyski zlecił zaprojektowanie miasta architektowi Bernardo Morando, który nawiązał do koncepcji antropomorficznych. Głową jest pałac Zamoyskich, kręgosłupem ulica Grodzka, ramiona to ulice poprzeczne. Trzy rynki to organy wewnętrzne. Bastiony to ręce i nogi służące do obrony. Układ ten przetrwał do dzisiaj w stanie praktycznie nie zmienionym. To on stanowi główną atrakcję dla odwiedzających licznie Zamość urbanistów i architektów, jest dowodem jak starano się zrealizować koncepcję miasta idealnego. Niestety, rosyjski zaborca w 1866 roku wysadza większość umocnień obronnych, które wcześniej poważnie rozbudował. Pozostał jedynie szaniec VII z fragmentem murów oraz dwa nadszańce, dające nam wyobrażenie o potędze umocnień. W jednym z nadszańców władze carskie utworzyły więzienie, w którym był więziony Walerian Łukasiński. Ponadto na uwagę zasługują: Ratusz z pięknymi schodami wachlarzowymi, Arsenał (w nim muzeum), Muzeum Zamojskie w Kamienicach Ormiańskich, Katedra wraz z dzwonnicą pełniącą funkcję wieży widokowej.

Miejsca szczególnie polecane do odwiedzenia przez każdego turystę :

- Renesansowe Stare Miasto zaprojektowane przez Włocha B. Moranda na planie pięcioboku - Zamość, nazywany Perłą Renesansu, Padwą Północy, Miastem Arkad, to idealne miasto twierdza, założone w 1580 roku przez Jana Zamoyskiego, kanclerza wielkiego koronnego, zaprojektowane przez włoskiego architekta Bernardo Mornado, stanowiące wybitne osiągnięcie późnorenesansowej europejskiej myśli urbanistycznej. Układ urbanistyczny śródmieścia z zespołem ok. 120 zabytków architektury został zaliczony do zabytków o najwyższej wartości artystyczno-historycznej w skali światowej. Uznany za pomnik historii wpisany został w1992 roku na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

- Renesansowy ratusz na Rynku Wielkim - ratusz wzniesiony w latach 1591-1622, zaprojektowany przez Bernarda Morando, pierwotnie jednopiętrowy, z wieżą, attyką i okrągłymi wieżyczkami na narożach, w latach 1639- 1651 był przebudowany przez architektów Jana Jaroszewicza i Jana Wolffa. Tę efektowną, manierystyczno-barokową budowlę zdobią monumentalne, wachlarzowe schody, przed którymi odbywają się spektakle teatralne, a z wieży grany jest o godzinie 1200 hejnał.

- Rynek Wielki - Rynek ma jednakową szerokość i długość, 100 na 100 metrów, w każdym z jego boków znajduje się osiem kamienic, ulice tworzą szachownicę.

- Rezydencja Zamoyskich - wzniesiona przez Jana Zamoyskiego w 1579 - 86 według projektu Bernardo Morando

- Pomnik Jana Zamoyskiego - znajduje się przed rezydencją Zamoyskich (ul. Akademicka)

- Zabytkowe bramy : Lubelska, Lwowska i Szczebrzeska - O charakterze Zamościa jako miasta-twierdzy przypominają bramy miejskie. Starą Bramę Lubelską wzniesiono około roku 1588 według projektu B. Morando i zamurowano na pamiątkę przejazdu przez nią arcyksięcia Maksymiliana Habsburga. Nowa Brama Lubelska powstała podczas modernizacji twierdzy w latach 1821-1822.Starą Bramę Lwowską zaprojektowaną również przez Bernarda Morando i wybudowaną w 1599 roku zamurowano w początkach XIX wieku, a obok niej wzniesiono nową. W latach 1603- 1605 wybudowano zaprojektowaną przez Błażeja Gocmana Bramę Szczebrzeską. Do XIX-wiecznych fortyfikacji należą także nadszańce i rotunda, czyli działobitnia, w której zorganizowano Mauzoleum Martyrologii Zamojszczyzny.

- Muzeum Zamojskie - Muzeum Zamojskie w Zamościu, istnieje od 1926r. Mieści się w zespole kamienic mieszczańskich wzniesionych w XVII wieku w północnej pierzei Rynku Wielkiego. Ich właścicielami byli Ormianie, którzy osiedlali się w Zamościu od 1585 roku, na mocy przywileju wydanego przez Jana Zamoyskiego.

- "Arsenał" - Muzeum Barwy i Oręża - Oddział Muzeum Zamojskiego - Muzeum Barwy i Oręża mieści się w budynku arsenału wzniesionym ok. 1630r. zaprojektował go prawdopodobnie A.dell'Agua. Zamojski Arsenał jest obiektem związanym z systemem fortyfikacji twierdzy Zamość. Zamojski Arsenał jest jedną z nielicznych tego typu budowli militarnych zachowanych w Polsce. Obecna funkcja budynku nawiązuje do czasów założyciela Zamościa kanclerza i hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego, który w zbrojowni kolekcjonował swoje trofea wojenne.

- Rotunda jest dziewiętnastowieczną budowlą wchodzącą w skład systemu obronnego Twierdzy Zamość. W czasie wojny spełniała rolę więzienia śledczego zamojskiej placówki gestapo (Gefangenen - Durchgangslager Sipo), założonego 19 czerwca 1940 roku, a zlikwidowanego 22 lipca 1944 roku. Odsunięta od miasta z potężnymi murami , położona blisko dworca kolejowego, doskonale nadawała się na więzienie śledcze, obóz przejściowy czy miejsce egzekucji. Rotunda jako więzienie i obóz przejściowy zaczęła funkcjonować od połowy czerwca 1940 roku w czasie realizacji akcji A-B, czyli wyniszczenia inteligencji polskiej. Następnie częściej była miejscem masowych egzekucji i palenia zwłok. Szacuje się, że w Rotundzie zginęło sześć do ośmiu tysięcy ludzi. Z woli mieszkańców ziemi zamojskiej miejsce to zostało upamiętnione jako Pomnik Męczeństwa Zamojszczyzny.

- Akademia Zamojska to wyższa uczelnia założona w 1595 roku przez Jana Zamoyskiego w Zamościu. Jej okres świetności przypadał na przełom XVI i XVII wieku. Później stopniowo podupadała. Ostatecznie zlikwidowana w roku 1784, kiedy zamieniono ją w liceum.

- Apteka Rektorska na Rynku Wielkim

- Muzeum Aptekarstwa - Rynek Wielki 2 (I piętro, nad Apteką Rektorską). Zwiedzanie muzeum należy uzgodnić z pracownikami apteki.

- Synagoga w została wybudowana w 1620 roku. W drugiej połowie XVII wieku dobudowano dwa parterowe babińce. W XVIII wieku dodano przedsionek łączący synagogę z domem kahalnym. Podczas II wojny światowej Niemcy zdewastowali synagogę, urządzając w jej wnętrzu warsztaty stolarskie. W latach 60-tych XX wieku przeprowadzono prace remontowe, które ukończono w 1967 roku przeznaczając budynek pod bibliotekę. W trakcie remontu odbudowano zniszczony przez Niemców babiniec północny oraz dokonano rekonstrukcji attyki, którą rozebrano jeszcze w XVIII wieku. Murowany budynek synagogi wzniesiono w stylu polskiego późnego renesansu. Pierwotnie, prawie sześcienna budowla zwieńczona była wysokimi grzebieniami attyki. Do głównej sali modlitewnej prowadzi przejście z pięknym kamiennym renesansowym portalem, którym wchodzi się do przedsionka. Wnętrze sali modlitewnej jest obniżone. Naprzeciw wejścia znajduje się kamienny Aron ha-Kodesz. Ściany i sklepienie sali zdobi bogata sztukateria. Zachowały się ślady polichromii wraz z licznymi inskrypcjami hebrajskimi. Wiszą zrekonstruowane świeczniki.

- Fortyfikacje z bastionami - Bastionowe umocnienia i miasto Zamość wzniósł w latach 1580-90 Bernardo Morando w stylu nowowłoskim. Prace ukończono w 1618 roku. W latach 1687-94 mjr Jan Link wybudował nowy bastion nr 3 z piętrowymi cofniętymi barkami bez orylonów. Barki te wraz z częścią wału tworzą rodzaj nadszańca. Takie nowatorskie, odmienne od powszechnie stosowanych rozwiązań Vaubanowskich, propozycje spotykało się w XVII i XVIII wieku w Niemczech i Szwecji (Narwa) oraz Rosji (twierdza Pietropawłowska). Dwa bastiony (5 i 6) otrzymały kaponiery narożne. Twierdza Zamość przeszła dwa oblężenia - w roku 1809 podczas wojny polsko-austriackiej broniona przez 2500 Austriaków pod dowództwem płk. Pulszky'ego została zdobyta szturmem przez Polaków pod dowództwem gen. Pelletiera, a w roku 1813 czterotysięczny polski garnizon bronił się kilkanaście miesięcy przed rosyjskimi oddziałami gen. Ratha. Po zajęciu w roku 1809 twierdzy, gen. Mallet-Malletski prowadził w latach 1809-13 prace, utrzymane całkowicie w duchu bastionowej szkoły w Mézieres.

- Zespół dawnego kościoła i klasztoru klarysek - Dawny kościół klarysek pw. św. Anny (lub Najświętszej Trójcy) przy ulicy Kościuszki 9, wzniesiony około 1696 roku według projektu Jana Michała Linka. W roku 1812 zamknięty i zajęty przez wojsko. Około 1820 roku został przebudowany. W latach 1947 - 84 był tu dom dziecka. Od 1985 mieszczą się PKZ. Kościół zdewastowany.

- Kościół parafialny, pw. Św. Krzyża, został wybudowany w latach: 1938-1946 wg projektu archidiec. Jerzego Siennickiego. 10 XI 1946 r., poświęcony przez ks. Franciszka Zawiszę. Dalsze prace wykończeniowe i budowlane były prowadzone jeszcze przez szereg lat. Wieża kościelna powstała wg zmodernizowanego projektu inż. Tadeusza Witkowskiego z Lublina. Prace budowlane przy niej zakończono w r. 1978. Fronton kościoła ozdobiono kolumnadą, na której wspiera się obszerny balkon. 17 IX 1978 r. kościół został konsekrowany przez bp. Bolesława Pylaka (zamieniono wezwanie kościoła ze Znalezienia Drzewa Krzyża Św. na Krzyża Św.).

- Kościół franciszkanów - wzniesiony w lat 1637-1655

- Kościół pod wezwaniem Św. Michała Archanioła wybudowany został w 1911 r. jako garnizonowa cerkiew prawosławna p.w. Przemienienia Pańskiego.

- Kościół Rektoralny (zakonny) Św. Mikołaja - Kościół pw. św. Mikołaja jest budowlą murowaną w stylu renesansowym (styl wieży barokowy), przy prezbiterium zakrystia dobudowana w czasie późniejszym. Do prezbiterium przylega również kaplica. Na kościele jest duża wieża, wybudowana prawdopodobnie w latach: 1628-1633 i przystosowana do celów obronnych. Wewnątrz znajduje się ołtarz z granitu szwedzkiego, wykonany w pracowni kamieniarskiej Czesława Pajora we Wrocławiu (r. 1972). W nawie stoją ławki i konfesjonały dębowe, wykonane w Jatach 1972-1973. Na chórze muzycznym zainstalowano 16-głosowe organy wykonane u Biernackiego.

- Kościół Rektoralny pw. św. Katarzyny - Dawny kościół klasztorny reformatów, pod wezwaniem św. Piotra z Alkantary został ufundowany w 1674 roku przez Hieronima Żaboklickiego. Pierwsza kaplica zlokalizowana w budynku zaadaptowanym na ten cel, została poświęcona w 1674 roku przez biskupa Mikołaja Świrskiego. Kamień węgielny pod budowę nowego kościoła był poświęcony w 1680 roku, a pod budowę klasztoru w 1683 roku.

- Cela Waleriana Łukasińskiego, ul. Łukasińskiego

- Kolegiata Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tomasza Apostoła - Sanktuarium Matki Bożej Opieki, we wnętrzu m.in. płyta nagrobna kanclerza Jana Zamoyskiego.

- Muzeum Diecezjalne Sztuki Sakralnej, ul. Kolegiacka 1 - Z sieni Infułatki, przez skromny, renesansowy portal wchodzi się do Muzeum Sakralnego Kolegiaty, Fundacji Rodziny Zamoyskich, otwartego w 1987 roku. W trzech salach, z których jedna nakryta sklepieniem o dekoracji listwowej z herbem pierwszego dziekana - ks. Mikołaja Kiślickiego - Prus w zworniku, znajdują się, przechowywane wcześniej w skarbcu, najcenniejsze zabytki kolegiackie. Wśród nich jest zbiór szat, naczyń, przedmiotów i ksiąg liturgicznych, relikwiarze, alba koronacyjna króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego, portrety infułatów i ordynatów, portrety trumienne, wota.

- Późnobarokowa dzwonnica przy kolegiacie z lat 1760-75 (punkt widokowy na zamojską starówkę)


Zamość to nie tylko zabytki, to również szereg imprez cyklicznych odbywających się w Zamościu m.in :

- Zamojskie Lato Teatralne
- Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny "Eurofolk"
- Spotkania Wokalistów Jazzowych
- Zamojskie Dni Muzyki
- Jarmark Hetmański
- Ogród Zoologiczny

4. Zamość w internecie

-
zamosc.wonder.pl
- www.roztocze.net
- zamosc.pttk.pl
- www.zamosc.pl
- www.zamosc.um.gov.pl
- www.izamosc.prv.pl
- www.muzeum-zamojskie.one.pl
- www.zamojszczyzna.com.pl
- polskahistoria.com
- www.podroze.pl
- www.twojemiejsce.net
- www.archiwum.zam.pl
- www.ztf.pl
- www.zamoyski.com - serwis o rodzie Zamoyskich (w języku angielskim)

5. Galeria zdjęć z Zamościa

- Zamość - galeria zdjęć

6. Położenie Zamościa

JavaScript must be enabled in order for you to use Google Maps.
However, it seems JavaScript is either disabled or not supported by your browser.
To view Google Maps, enable JavaScript by changing your browser options, and then try again.


7. Źródła opisów i wykorzystane materiały

Zdjęcia wykorzystane w opisie miejscowości są własnością naszego serwisu, informacje odnośnie ich ewentualnego wykorzystania znajdą Państwo - tutaj.
Czytany 9000 razy

Reklama

Pogoda w Zamościu

Zamość

Google Translate

Bulgarian Croatian Czech English French German Hebrew Hungarian Italian Japanese Lithuanian Portuguese Romanian Russian Slovak Spanish Swedish Ukrainian

Strefa usług

DMC Firewall is a Joomla Security extension!